ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ - Γκαζμέντ Καπλάνι: «Αλβανοί & Έλληνες μοιάζουν πολύ»

Συνεντεύξεις
11/09/2013

Γκαζμέντ Καπλάνι
«Αλβανοί και Έλληνες έχουν την τύχη και την ατυχία να μοιάζουν πολύ»

Η ιστορία του μοιάζει λίγο-πολύ με μυθιστόρημα. Αν δεν ήταν ο ίδιος συγγραφέας, θα μπορούσε κάποιος συνάδελφός του να αντλήσει αρκετό υλικό από τη ζωή του και να γράψει τις «περιπέτειες» του σημερινού μας φιλοξενούμενου.

Το λένε Γκαζμέντ Καπλάνι, είναι ένας αλβανικής καταγωγής δημοσιογράφος και συγγραφέας, γεννημένος το 1967. Μετά από μια περιπετειώδη φυγή από την Αλβανία του Ενβέρ Χότζα, έφτασε στην Ελλάδα εξαντλημένος, ταλαιπωρημένος και πεινασμένος, αναζητώντας τα αυτονόητα: ίσες ευκαιρίες, ελευθερία έκφρασης και κίνησης, πρόσβαση στη μόρφωση και στην παιδεία.

Μετά από πολλά χρόνια στην Ελλάδα αισθάνεται τυχερός για όσα έχει κατορθώσει στη χώρα μας. Στη σημερινή του χώρα. Αποφοίτησε από τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Μετά από χρόνια κόπων έχει καταφέρει να διευρύνει τον κύκλο γνωριμιών του και επαγγελματικών του συνεργασιών. Έχει συνεργαστεί με αρκετά ελληνόφωνα έντυπα, ενώ από το 2001 εργάζεται ως αρθρογράφος στην εφημερίδα «Τα Νέα». Κάποιοι λένε ότι είναι καταξιωμένος δημοσιογράφος και ότι θα καταξιωθεί και ως συγγραφέας. Ο ίδιος προτιμά να μην βιάζεται και να μην πιστεύει τέτοιους ωραίους χαρακτηρισμούς. Θέλει απλά να δουλέψει με συνέπεια και συνέχεια.

Έχει πολλούς φίλους σε όλη την επικράτεια. Αυτό βέβαια είναι το καλό του να μείνει κανείς σε μια μικρή χώρα. Γρήγορα φτάνεις παντού και εύκολα αποκτάς φιλίες. Τις εμπειρίες του, κυρίως της φυγής του από την Αλβανία, τις έχει αποτυπώσει στο πρώτο του βιβλίο που τιτλοφορείται «Μικρό Ημερολόγιο Συνόρων». Μάλιστα το βιβλίο έχει μεταφραστεί στα αγγλικά, στα πολωνικά, στα δανέζικα και σύντομα και στα γαλλικά. Το δεύτερο βιβλίο του ονομάζεται «Με λένε Ευρώπη» κι εκεί παρουσιάζει αρκετές από τις κουβέντες που είχε όλα αυτά τα χρόνια με ανθρώπους σαν κι αυτόν, που έφυγαν δηλαδή από τις πατρίδες τους με μοναδικό στόχο μια καλύτερη ζωή. Τέλος, εδώ και ένα διάστημα διατηρεί το blog «Υπάρχουμε...Συνυπάρχουμε;» http://gazikapllani.blogspot.com/, όπου μοιράζεται τις ανησυχίες, τους προβληματισμούς και τις απόψεις του πάνω σε μια μεγάλη γκάμα θεμάτων.

Μιλώντας με το Γκάζι Καπλάνι, διαπιστώνει κανείς ότι τον θλίβει που ορισμένοι άνθρωποι δεν έχουν καταλάβει ακόμα τη δύσκολη θέση στην οποία βρίσκονται οι μετανάστες – οπουδήποτε. Το ότι δεν έχουν συνειδητοποιήσει το φόβο και την αβεβαιότητα που τους διακατέχει και κυρίως την προκατάληψη που αντιμετωπίζουν από μερικούς ντόπιους όταν ακούν «σπαστά» ελληνικά. Όλα αυτά δημιουργούν άσχημα συναισθήματα στους πολύ ταλαιπωρημένους και απελπισμένους μη ντόπιους. Βεβαίως κάποια πράγματα έχουν αλλάξει από τότε που ήρθε ο Γκάζι στην Ελλάδα, υπάρχουν όμως πολλά να γίνουν, ώστε να συνυπάρχουμε αληθινά.
Συνομιλήσαμε λοιπόν μαζί του για την παιδική του ηλικία, τη μετανάστευση, την Ελλάδα και τη συγγραφή. Ο Γκάζμεντ Καπλάνι είναι ένας ιδιαίτερα μορφωμένος και αντισυμβατικός άνθρωπος, που δεν διστάζει να λέει και να γράφει τις απόψεις του απαλλαγμένος από ταμπού και κομπλεξισμούς και που ευελπιστεί ότι κάποτε οι «διαφορές» των λαών θα τους ενώσουν.


ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

Πώς ήταν η παιδική σου ηλικία;
-Μέχρι και ευτυχισμένη.

Ποιά πράγματα σε σημάδεψαν;
-Η αγάπη των γονέων μου. Όταν είσαι παιδί και παίρνεις αγάπη απλόχερα, αυτό σε βοηθάει όταν μεγαλώσεις, νομίζω, να μην γίνεις μίζερος και μισαλλόδοξος.

Ποιές ήταν οι ανησυχίες που τριγυρνούσαν στο μυαλό σου;
-Καθώς μεγάλωνα ήθελα να ξέρω πως είναι το σώμα των κοριτσιών... Και τι υπάρχει στην άλλη πλευρά των συνόρων της χώρας μου, της Αλβανίας, που ήταν η πιο απομονωμένη χώρα στον κόσμο. Η παράνοια του Ενβέρ Χότζα τη μετέτρεψε σε ένα είδος φυλακής.

Γιατί αποφάσισες να μεταναστεύσεις στην Ελλάδα;
-Δεν «αποφάσισα». Ανήκω στη γενιά των ανθρώπων που περιμέναμε πώς και πώς να ακούσουμε τη μαγική έκφραση «άνοιξαν τα σύνορα». Την ίδια λαχτάρα έχω συναντήσει και στους νέους που ζούσαν στο «ανατολικό μπλοκ» υπό τη σκιά του Τείχους του Βερολίνου. Στην Αλβανία που ήταν και πιο απομονωμένη, η λαχτάρα αυτή ήταν πολύ μεγαλύτερη. Μεγαλώσαμε με την ιδέα του περάσματος των ερμητικά κλειστά συνόρων. Για την ιστορία πάντως, έφυγα επειδή πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών του καθεστώτος με έψαχναν με το πιστόλι στο χέρι. Συμμετείχα σε μια μεγάλη καθεστωτική συγκέντρωση στη γενέτειρά μου και μαζί με άλλους διαδηλωτές κατεβάσαμε και σκίσαμε την τεράστια φωτογραφία του τέρατος στο κέντρο της πόλης. Κάποια στιγμή κάποιοι με κράτησαν στους ώμους τους και έτσι βρέθηκα να βγάλω το πρώτο δημόσιο αντικαθεστωτικό μου λόγο. Αμέσως μετά κρύφτηκα σε σπίτια φίλων όπου έμεινα μια εβδομάδα περίπου. Μέχρι που βρέθηκε ένα φορτηγό που πήγαινε προς τα ελληνικά σύνορα. Και να μην υπήρχαν οι χαφιέδες να με ψάχνουν πάντως πάλι θα είχα φύγει. Η ιδέα της φυγής ήταν μέσα μου σαν ακατάσχετη ορμή, σαν παθολογία. Ήθελα να δω τι γίνεται στον κόσμο πέρα από τα σύνορα. Την Ελλάδα την είδα ως προσωρινό σταθμό για να φύγω αργότερα σε άλλες χώρες, πιο δυτικά. Τελικά έμεινα στην Ελλάδα. Μαθαίνοντας έτσι ότι η μετανάστευση είναι σαν μια ρώσικη ρουλέτα, το που θα μείνεις το καθορίζουν χίλια πράγματα που δεν είχες ποτέ σου υπολογίσει και φανταστεί.

Το μετάνιωσες;
-Όχι. Άλλωστε στην Ελλάδα έζησα τα πιο δημιουργικά χρόνια της ζωής μου.

Πώς ήταν η περιπέτεια του περάσματος από τη μια χώρα στην άλλη;
-Γιʼ αυτό ακριβώς μιλώ στο βιβλίο μου «Μικρό Ημερολόγιο Συνόρων». Νομίζω, πάντως, ότι είναι ένα πέρασμα που σε συμβολικό επίπεδο δεν τελειώνει ποτέ.


ΕΛΛΑΔΑ

Πώς ήταν τα πρώτα χρόνια στην Ελλάδα;
-Γεμάτα άγνοια, αναπάντεχες συναρπαστικές γνωριμίες, ζάλη, χάος, φόβο, αγωνία, πολύ δουλειά και πολύ διάβασμα. Επειδή από τον πρώτο χρόνο της παραμονής μου εδώ γράφτηκα στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών για να σπουδάσω φιλοσοφία. Ακολούθησα έτσι το στερεότυπό μου, αναζητώντας στη σύγχρονη Ελλάδα τους φιλοσόφους της ελληνικής αρχαιότητας.

Αντιμετώπισες ρατσιστικές συμπεριφορές λόγω της εθνικότητάς σου;
-Η ερώτησή σου μοιάζει με ρητορική...Αρκεί να ρίξτε μια ματιά στα τρομακτικά δελτία ειδήσεων εκείνης της εποχής για να καταλάβετε. Προσωπικά, παρόλα αυτά, πρέπει να πω ότι στις διαπροσωπικές μου σχέσεις στάθηκα πολύ τυχερός, γιατί είδα πιο πολύ τη φωτεινή πλευρά των ανθρώπων. Συνάντησα ανθρώπους που με επηρέασαν πολύ με το ανοιχτό μυαλό και την ανθρωπιά τους. Αυτό είναι που κρατάω γιατί αυτό είναι που με κράτησε.

Έχουν βελτιωθεί οι ελληνοαλβανικές σχέσεις σε καθημερινό επίπεδο;
-Πάρα πολύ. Οι Αλβανοί και οι Έλληνες έχουν μια μεγάλη τύχη και μια μεγάλη ατυχία ταυτόχρονα: μοιάζουν πάρα πολύ. Έχουν όλα τα καλά και τα αμέτρητα κακά που φέρει η βαλκανική νοοτροπία. Οι συγκρούσεις μεταξύ τους προέρχονται από εδώ: από την αβάσταχτη ομοιότητα του άλλου.

Υπάρχει ακόμα προκατάληψη για τους ομοεθνούς σου;
-Σαφώς και υπάρχει και φοβάμαι πως θα υπάρχει για πολύ καιρό ακόμα. Βλέπω όμως τους Αλβανούς μετανάστες τώρα να προβάλλουν προκαταλήψεις για άλλους μετανάστες. Αυτό με λυπεί, αλλά δυστυχώς δεν είναι κάτι καινούργιο στην ιστορία της μετανάστευσης.


ΣΥΓΓΡΑΦΗ

Πώς κατάφερες να μάθεις τόσο καλά ελληνικά σε επίπεδο να γράφεις επαγγελματικά;
-Η φύση με προίκισε με ζήλο και έφεση για τις γλώσσες, ευτυχώς.

Πώς προέκυψαν οι συνεργασίες σου με ελληνόφωνες εφημερίδες, όταν για να συνεργαστεί κανείς σε κάποιο μέσο πρέπει να ξέρει καλά ελληνικά, να ξέρει να γράφει και να ξέρει τα κατάλληλα άτομα;
-Για χρόνια αρθρογραφούσα τζάμπα σε ελληνικές εφημερίδες. Μέχρι που κάποιοι εκτίμησαν το γεγονός ότι αυτά που γράφω και τα θέματα για τα οποία γράφω έχουν κάποιο ενδιαφέρον και προπαντός έχουν κάποιο κοινό. Δεν λειτουργώ ως δημόσιος υπάλληλος όταν γράφω, κρίνομαι από τους αναγνώστες. Στους αναγνώστες των άρθρων και των βιβλίων μου χρωστάω τη μεγαλύτερη ευγνωμοσύνη. Χωρίς αυτούς δεν θα υπήρχα.


ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ

Έχεις γράψει δυο βιβλία με θέμα τη μετανάστευση, έχεις ανοίξει ένα blog, όπου παρουσιάζεις κυρίως ιστορίες μεταναστών ή ομογενών. Γιατί αυτή η «εμμονή» με το θέμα;
-Γιατί έτσι το έφερε η ζωή, θα σου απαντούσα σε ένα πρώτο επίπεδο. Φιλοσοφικά και λογοτεχνικά με ιντριγκάρει και με γοητεύει το θέμα των συνόρων και του ταξιδιού. Για μένα η μετανάστευση είναι ένα τηλεσκόπιο ή μια κλειδαρότρυπα από την οποία βλέπω τον ανθρώπινο κόσμο, την ανθρώπινη ύπαρξη. Μου δίνει τη δυνατότητα να μιλώ με άνεση για τον έρωτα, το ταξίδι, το καινούργιο, τη νοσταλγία, το μίσος, την αγάπη για αυτό το κωμικοτραγικό όν που λέγεται άνθρωπος. Κάποια στιγμή εννοείται πως θα περάσω τα σύνορα προς άλλα θέματα. Οι «εμμονές» κάποτε εξαντλούνται και αυτές.

Ποιά μεταναστευτικά προβλήματα δεν έχουν ακόμα επιλυθεί;
-Κανένα δεν έχει πραγματικά λυθεί. Και αυτά που έχουν λυθεί, οι λύσεις είναι μεσοβέζικες. Δεν παραβλέπω όμως το γεγονός ότι στη ζωή ενός μετανάστη μια μεσοβέζικη λύση κάνει τη μεγάλη διαφορά από τη μη λύση.

Τί γνώμη έχεις για τη μεταναστευτική πολιτική που εφαρμόζουν οι ελληνικές κυβερνήσεις;
-Καθρέφτης όπου φαίνονται σε υπερμεγέθυνση όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν και οι Έλληνες πολίτες.

Ποιές είναι οι προσδοκίες σου γράφοντας γιʼ αυτό το ευαίσθητο θέμα;
-Να γράφω έντιμα και προπαντός να γράφω καλά. Γιατί στη λογοτεχνία το «πώς γράφεις» έχει περισσότερη σημασία από το «τί γράφεις».

Κάποιες από τις ιστορίες μεταναστών που πρωτοπαρουσίασες σε αθηναϊκή εφημερίδα διασκευάστηκαν και έγιναν θεατρικό έργο. Πώς ήταν αυτή η εμπειρία μετάδοσης των ανησυχιών σου με ένα διαφορετικό τρόπο επικοινωνίας;
-Επειδή το θέατρο έχει τη δύναμη της αμεσότητας, βλέποντας τις πρόβες και την παράσταση συνειδητοποίησα ότι η αλήθεια ξεπερνά τη φαντασία. Για μένα έκπληξη ήταν η ανταπόκριση του κόσμου.

Πώς βλέπεις τον εαυτό σου σε δέκα χρόνια;
-Γράφοντας ένα καινούργιο βιβλίο.

Πώς βλέπεις το μεταναστευτικό ζήτημα σε δέκα χρόνια;
-Θα είναι ακόμα εδώ ανάμεσά μας.

Πώς βλέπεις την Ελλάδα σε δέκα χρόνια;
Καλύτερη, ελπίζω…

Ευχαριστώ πολύ για την ενδιαφέρουσα κουβέντα.
-Εγώ ευχαριστώ για τη φιλοξενία.

www.artistbook.gr
3/10/2011

Σχόλια

0 σχόλια
* Απαιτούμενα πεδία
Έχω διαβάσει και αποδέχομαι τις οδηγίες και τους όρους χρήσης

Ατζέντα

Δεκέμβριος - 2017
ΔευΤριΤετΠέμΠαρΣάβΚυρ
123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
Δεκέμβριος - 2017

Ενημερωθείτε από το Artistbook

Μην χάσω

Το χρυσό Αρισμαρί

Το χρυσό Αρισμαρί | ΗΒΗ

Η Κέλλυ Σταμουλάκη, μετά τη μεγάλη επιτυχία του έργου της «Μόνο αν το πιστέψεις...», με συνεχώς sold out παραστάσεις, επιστρέφει και μας παρουσιάζει τη νέα της θεατρική δημιουργία, «Το Χρυσό Αρισμαρί» στο Θέατρο ΗΒΗ, σε έναν από τους πιο ...
Αναστασία Έδεν

Αναστασία Έδεν | HolyWood Stage

Η Αναστασία Έδεν, η πιο ερωτική φωνή της πόλης, έρχεται στο HolyWoodStage την Παρασκευή 15 Δεκεμβρίου, για μια μοναδική μουσική παράσταση με την υπογραφή του συνθέτη Άρη Βλάχου. Το ανατρεπτικό δίδυμο, συνεχίζει την πορεία του, μετά από τις ...

Αρχη