ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ-Θοδωρής Οικονομίδης: «Το θέατρο θέλει φαντασία, όχι χρήματα»

Συνεντεύξεις
11/09/2013


Με αφορμή την πρεμιέρα του θεατρικού έργου «Καταλόγια», ο σκηνοθέτης Θοδωρής Οικονομίδης μιλάει στο ArtistBook για την παράσταση που παρουσιάζει μαζί με άλλους αξιόλογους συντελεστές από την Παρασκευή 10 Φεβρουαρίου στο Θέατρο Κέλυφος.

«Καταλόγια». Τι ακριβώς σημαίνει ο τίτλος; 

Ο όρος καταλόγια προέρχεται από την ίδια ρίζα που προέρχεται και το όνομα παραλογές για κάποια από τα δημοτικά τραγούδια μας. Υπάρχει  ο όρος παρακαταλογές  ή παρακαταλόγια ή παρακαταλογιάσματα,  όπου το δεύτερο συνθετικό είναι το καταλογές ή καταλόγια. Τις περισσότερες φορές οι παρακαταλογή είναι μια ιστορία ανάμεσα στο μύθο και την πραγματικότητα που διαδίδεται από στόμα σε στόμα και εμπλουτίζεται με το πέρασμα των χρόνων.  Δυνατές ιστορίες με εμφανής επιρροές από το αρχαιοελληνικό δράμα  και τη μυθολογία μας.

Ποιές είναι οι τέσσερις παραλογές και γιατί επιλέξατε τις συγκριμένες; 

Οι τέσσερις παραλογές είναι: του νεκρού αδερφού, της κακιάς πεθεράς, του γιοφυριού της Άρτας και η μάνα η φόνισσα.

Το κοινό θέμα αυτών των παραλογών είναι η θυσία, βασικός λόγος άλλωστε και για να επιλεγούν. Ζούμε στην εποχή της θυσίας σε όλα τα επίπεδα και σαν άτομα και σαν οικογένειες και σαν έθνη και σαν πλανήτης. Η θυσία είναι στην καθημερινότητα μας  ακόμα και στις πιο απλές τις εκφάνσεις. Ζούμε σε εποχές που οι λίγοι ευημερούν και οι πολλοί πεθαίνουν. Θυσιάζονται στο βωμό της εξέλιξης και του μοντέρνου τρόπου ζωής. Εμείς στο θέατρο πρέπει να εκθέσουμε αυτή την κατάσταση στο κοινό, στους θεατές μας και αυτοί ας πράξουν όπως νομίζουν. Αυτή άλλωστε δεν είναι και  η δουλειά του θεάτρου; Να γίνεται ο μεγεθυντικός φακός της πραγματικότητας;

Εξάλλου οι  παραλογές και γενικά η δημοτική ποίηση είναι ένα από τα πολυτιμότερα κομμάτια της ελληνικής λογοτεχνίας. Αποτελούν το συνδετικό κρίκο μεταξύ της κλασσικής εποχής και της σύγχρονης ελληνικής περιόδου. Η πολιτισμική αυτή γέφυρα κράτησε ζωντανό το ελληνικό πνεύμα και την ελληνική γλώσσα στα χρόνια του σκοταδισμού και του μεσαίωνα, με τον πιο απλό και παλιό τρόπο, την μετάδοση ιστοριών από στόμα σε στόμα.

Συμπυκνωμένες αρχαιοελληνικές τραγωδίες οι παραλογές, κρατάνε άσβεστο το αρχαιοελληνικό πνεύμα, το συντηρούν σε πολύ δύσκολες εποχές ενεργό και τώρα πια αποτελούν μικρά αριστουργήματα χωρίς συγγραφέα, παραδείγματα λογοτεχνικής ομορφιάς και καθαρότητας.

Γιατί να μην γίνουν θέατρο; Το θέατρο τέτοια κείμενα έχει ανάγκη και ευτυχώς στη ελληνική λογοτεχνία, παλιά και νέα, υπάρχουν πολλά σεντούκια από τέτοιους θησαυρούς.

Ήταν δύσκολη η μεταφορά των παραλογών αυτών στο θέατρο, τόσο από σκηνοθετικής όσο κι από δραματικής πλευράς; 

Δύσκολα είναι όλα στην τέχνη. Χωρίς δυσκολίες δεν πας μπροστά, κάθεσαι, κάνεις τα εύκολα και δε νοιάζει και κανέναν. Για μένα  η ενεργή τέχνη είναι η αντιμετώπιση και η επίλυση των δυσκολιών. Όσο περισσότερες είναι αυτές τόσο πιο ώριμο είναι το αποτέλεσμα. Θυμάμαι τη γιαγιά μου που όποτε έπεφτα και χτυπούσα μου έλεγε: δε πειράζει, θα μεγαλώσεις. 

Με τα «Καταλόγια» ο στόχος ήταν να δημιουργήσουμε μια τελετή, ένα αρχέγονο δρώμενο και νομίζω ότι τα καταφέραμε. Κοινοποιούμε τις παλιές αυτές ιστορίες, βάζοντας το θεατή σε μια κατανυκτική ατμόσφαιρα. Αυτό γίνεται χρησιμοποιώντας το κλασσικό αρχαιοελληνικό μοντέλο αναπαράστασης: τρείς βασικοί ερμηνευτές και χορός με συνοδεία οργάνου σε ιαμβικό μέτρο. Ο χορός στα Καταλόγια αντικαθίσταται από έναν βασικό αφηγητή ο οποίος διατηρεί την ιδιότητα του, αυτή του αντιπροσώπου της κοινότητας, αυτό δηλαδή που ήταν ο χορός στο αρχαιοελληνικό δράμα.

Μέσα από την έρευνα μας ανακαλύψαμε και άλλα ενδιαφέροντα στοιχεία που μας πήγαν ακόμα πιο κοντά στην τραγωδία και μας βοήθησαν να την αναπαραστήσουμε. Δυστυχώς δεν μπορούν να μεταδοθούν σε θεωρητικό  επίπεδο, αλλά μπορείτε να τα αισθανθείτε βλέποντας την παράσταση, συμμετέχοντας μάλλον-για να είμαστε πιο ακριβείς-στην τελετή μας. Μιλάω φυσικά για την κάθαρση, την συγκίνηση και δέος που προκαλεί η αφήγηση μιας παλιάς ιστορίας.

Στην παράσταση χρησιμοποιείται κάποια μέσα, όπως αυτοσχέδιες μάσκες και φιγούρες, ζωντανή μουσική, στοιχεία που συναντάμε στο αρχαίο ελληνικό θέατρο. Για ποιό λόγο; 

Ο βασικός λόγος για τον οποίο άρχισα να σκηνοθετώ είναι γιατί θέλω να ασχοληθώ με το αρχαιοελληνικό δράμα, την τραγωδία συγκεκριμένα. Οι παραλογές λοιπόν λειτουργούν για μένα και τους συνεργάτες μου σαν ένα όχημα που θα μας πάει λίγο πιο κοντά στην δύσκολη αυτή συνθήκη του θεάτρου που λέγεται τραγωδία.

Οι παραλογές είναι συμπυκνωμένες τραγωδίες. Πέραν των βασικών θεμάτων των ιστοριών (μυθολογία, αρχαιοελληνικό δράμα) έχουμε κοινό το μοντέλο δομής: τρείς βασικοί χαρακτήρες, χορός (αφηγητής για τις παραλογές), ιαμβικό μέτρο(δεκαπεντασύλλαβος). Πολλά τα κοινά στοιχεία για να είναι τυχαία η ομοιότητα. Πάνω σε αυτό το σκεπτικό λοιπόν εντάσσεται και η χρήση της μάσκας στη δουλειά μας, αναπόσπαστο στοιχείο της τραγωδίας.

Έτσι οι πρόβες για τα Καταλόγια μας έδωσαν δύο μεγάλα δώρα. Πρώτον, τον χειρισμό και την εξοικείωση με το ιαμβικό μέτρο και δεύτερον, τη χρήση του τραγικού προσωπείου. Δύο μεγάλα βήματα προς την τραγωδία για μια παράσταση.

Επίσης αρκετά ενδιαφέρουσα είναι και η τεχνική του μαύρου θεάτρου. Εξυπηρετεί κάποιο  σκηνογραφικό σκοπό ή είναι ένα τέχνασμα για να μπει ο θεατής στην ατμόσφαιρα του έργου; 

Και τα δύο. Ένα μαύρο φόντο είναι χρήσιμο για να επικεντρώσουμε την προσοχή των θεατών εκεί που θέλουμε εμείς. Επίσης με την τεχνική του μαύρου θεάτρου έχουμε την δυνατότητα να αναπαραστήσουμε δύσκολες σκηνές όπως υπερφυσικά στοιχεία, πτήσεις, σκηνές πλήθους και άλλες απαιτητικές συνθήκες  με οικονομικό τρόπο!!! (Αλλιώς δε γίνεται γιατί η παραγωγή αυτοχρηματοδοτείται, κανείς δε βοηθάει στις άσχημες αυτές μέρες.)

Η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει το χώρο του θεάτρου θετικά ή αρνητικά; 

Κι εδώ η απάντηση δεν μπορεί να είναι μονόπλευρη.
Σίγουρα η οικονομική κρίση δυσκολεύει τα πράγματα. Λιγότερα έργα, μικρότερες παραγωγές. Το κράτος έχει κόψει προ πολλού τη μικρή βοήθεια που έδινε και οι θεατές είναι πιο μαζεμένοι. Αυτά ας πούμε ότι είναι τα αρνητικά.

Υπάρχουν όμως και θετικά. Το σημαντικότερο είναι ότι κάποιοι προσγειώθηκαν, αυτοί  δηλαδή που νόμιζαν ότι κάνουν κι εγώ δεν ξέρω τι και κοστολογούσαν το εισιτήριό τους  25 και 30 ευρώ. Επίσης καλό στοιχείο είναι το ότι οι θεατές άρχισαν να γίνονται πιο απαιτητικοί και συνειδητοποιημένοι σε σχέση μʼ αυτό που πάνε να δουν, κάτι που βοηθάει την τέχνη στο να είναι χρήσιμη κι επίκαιρη. Και κάτι τελευταίο, επιτέλους άρχισε να μειώνεται το πλήθος των θεατρικών σκηνών στην Αθήνα. Το 2010 είχαμε φτάσει στις 210 σκηνές (αδιανόητο για μια πόλη πέντε εκατομμυρίων, τη στιγμή που το Λονδίνο που έχει δώδεκα εκατομμύρια δεν αριθμεί πάνω από εξήντα σκηνές και σίγουρα δεν είμαστε πλουσιότεροι από τους Άγγλους.)

Πιστεύω ότι το θέατρο είναι ένα λαϊκό είδος ψυχαγωγίας και σίγουρα θα βρει το δρόμο του στις δύσκολες αυτές περιόδους που περνάμε.

Η είσοδος στα Καταλόγια είναι 12 ευρώ και έχουμε έκπτωση για τους ανέργους (δυο άτομα με ένα εισιτήριο).

Συμφωνείτε πως το budget μιας παράστασης δεν αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχία της; 
 
Κοιτάξτε, νομίζω ότι τα λεφτά ποτέ δεν είναι άχρηστα. Μια καλή παραγωγή σε συνδυασμό με μια εμπνευσμένη δημιουργία είναι το καλύτερο που μπορεί να συμβεί. Από κει και πέρα έχουμε δει αηδίες που κόστισαν πανάκριβα και φυσικά έχουμε απολαύσει και μικρού κόστους αριστουργήματα. Εγώ πιστεύω στο δεύτερο. Πιστεύω δηλαδή ότι το θέατρο είναι μια τέχνη που έχει να κάνει με την φαντασία και γι αυτήν δεν χρειάζονται χρήματα.

Η παράσταση έχει παρουσιαστεί ξανά με την ίδια ομάδα συντελεστών, υπάρχει κάποια διαφοροποίηση αυτή τη φορά; 

Όχι δεν υπάρχει καμιά διαφορά, οι συντελεστές είμαστε οι ίδιοι: έξι ερμηνευτές πάνω στη σκηνή και δυο αφηγητές-οργανοπαίκτες κοντά στο κοινό.

Μετά το τέλος των παραστάσεων, υπάρχουν σχέδια για περιοδεία; 

Θα συνεχίσουμε τα Καταλόγια πηγαίνοντας και σε άλλα σημεία, παρουσιάζοντάς τα στη Ρώμη, στη Ρόδο, στο Ναύπλιο, σε ένα φεστιβάλ νέων καλλιτεχνών στην Άγκυρα (συνεργασία Ελλάδας-Τουρκίας) και στο καλοκαιρινό φεστιβάλ Σύρου-Τήνου.

Δείτε περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση «Καταλόγια»

www.artistbook.gr 
9/2/2012 

Σχόλια

0 σχόλια
* Απαιτούμενα πεδία
Έχω διαβάσει και αποδέχομαι τις οδηγίες και τους όρους χρήσης

Ατζέντα

Νοέμβριος - 2017
ΔευΤριΤετΠέμΠαρΣάβΚυρ
12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930
Νοέμβριος - 2017

Ενημερωθείτε από το Artistbook

Μην χάσω

Comedy Club για παιδιά

Comedy Club για παιδιά | Χυτήριο

Μετά από έναν πολύ επιτυχημένο κύκλο παραστάσεων στην Αθήνα και μια sold out περιοδεία σε όλη την Ελλάδα, το Comedy Club για παιδιά του Γιώργου Χατζηπαύλου επιστρέφει για δεύτερη χρονιά! Για μια ακόμη χρονιά ο ευρηματικός stand up ...
Sidewalks de la rue Pigalle

Sidewalks de la rue Pigalle | El Convento Del Arte

Η περφόρμερ Pavlina Styl με την πενταμελή ορχήστρα της παρουσιάζουν την παράσταση "Sidewalks de la rue Pigalle". Ένα πρόγραμμα με νέες διασκευές και αγαπημένα κομμάτια του διεθνούς και ελληνικού ρεπερτορίου που είναι βασισμένα κυρίως στο ...

Αρχη